Chodzą ulicami ludzie, czyli test na spostrzegawczość

20.Chodza-ulicami-ludzie-THUMBNAIL

Gdziekolwiek jestem i czymkolwiek się zajmuję, mam do czynienia z językiem. Gdy idę ulicą – mijam szyldy, reklamy i ogłoszenia; gdy gotuję – sięgam po przyprawę, która ma swoją nazwę; gdy robię zakupy – czytam etykiety produktów, które chcę kupić; gdy prowadzę samochód – czytam drogowskazy… Słowa, słowa, słowa. Siłą rzeczy zwracam uwagę na to, jak coś jest napisane. A napisane jest różnie. Więc czasem się śmieję, a czasem rozpaczam.  Czytaj dalej

O życzeniach wielkanocnych słów kilka

19.O zyczeniach wielkanocnych_thumbnail

Pamiętam, jak odbierałam córcię z przedszkola i jak mówiła mi wierszyk o pączku: „Był sobie pączek, który nie miał rączek. Miał dziurkę na konfiturkę. Wszyscy go lubili na Tłusty Czwartek”. To rzeczywiście był Tłusty Czwartek. A dziś mamy Wielki Czwartek – Wielkanoc coraz bliżej. Lada dzień wszyscy będziemy sobie wysyłać życzenia świąteczne. I o nich chciałabym napisać kilka słów.  Czytaj dalej

„Jakby” czy „jak by”? Kiedy razem, kiedy osobno?

18.Jak czy jakby_thumbnail

Pisownia wyrazu „jak” z cząstką „-by” wywołuje spore zamieszanie. I tak samo jak są w naszym języku wyrazy mające kilka znaczeń (np. surówka, klatka), tak samo w gramatyce jedno słowo może być dwiema częściami mowy. I właśnie od tego, czy „jak” jest spójnikiem czy zaimkiem, zależy jego pisownia z „-by”. Powiało grozą z tą gramatyką? Spokojnie, żartowałam. Wyjaśnię bez fachowych pojęć. Czytaj dalej

Kiedy napisać „Wigilia”, a kiedy „wigilia”? I kim jest Święty Mikołaj?

18.Wigilia-i-sw.Mikolaj

Pewnie nieraz zastanawiałeś się, czy dzień przed Bożym Narodzeniem to „Wigilia” czy „wigilia”. No i kto wchodzi przez komin, aby włożyć prezenty pod choinkę – „Święty Mikołaj”, a może „święty Mikołaj”? A jak nazywa się 6 grudnia – dzień, w którym zwyczajowo obdarowujemy się drobnymi prezentami? Czytaj dalej

„Zresztą” czy „z resztą”? O przyimkach wprawiających w zakłopotanie – pisać razem czy osobno?

17.Zreszta-czy-z-reszta_thumbnail-01

Zdarzyło ci się kiedyś zmienić treść pocztówki z wakacji tylko dlatego, że nie wiedziałeś, która pisownia jest poprawna: „znad” czy „z nad”? To pierwsze tak dziwnie wygląda, bo przecież „z” i „nad” to dwa oddzielne przyimki. Więc może ta druga wersja jest poprawna? Word nie podkreśli jednak żadnej z nich… Więc jak należy napisać? Czytaj dalej

Nazwy własne? Po co ta wielka litera?

15.Wielka-litera_thumbnail

Gdy uczyliśmy się pisać, dowiadywaliśmy się również, kiedy używamy wielkiej litery. Nauczycielki wciąż powtarzały: „Zdanie zaczynamy wielką literą”, „Nazwy krajów i ich mieszkańców piszemy wielką literą”, „Imiona i nazwiska piszemy wielką literą”, no i oczywiście: „Nazwy własne piszemy wielką literą”. A czym są te nazwy własne? Pewnie definicji jest tyle, ilu nauczycieli. Ja znam taką: „coś co się samemu wymyśli i trzeba to nazwać”. A tak naprawdę chodzi o to, że zasad dotyczących pisowni wielką literą jest tak dużo, że łatwiej było wrzucić je do jednego worka i podpisać: „NAZWY WŁASNE”. Oto efekt. Czytaj dalej

Kilka słów o partykułach

14.Partykuly_grafika-01

Właściciel pewnej restauracji miał bzika na punkcie noży. Dlatego kelner musiał pilnować, aby codziennie liczba noży się zgadzała. Gdyby któryś nóż zginął, kelner miałby nieprzyjemności. Dlatego na koniec każdego dnia liczył noże, podśpiewując: „Liczy noże, niechby nie!”.

Dzięki tej historyjce zapamiętałam niektóre partykuły. Przydało się na klasówce w ósmej klasie. Tak, tak, jestem tym dinozaurem, który z podstawówki poszedł od razu do liceum. No ale wracając – napisałam ten artykuł, bo ostatnio partykuły chodzą mi po głowie. Po prostu chciałam się z tobą podzielić tym, o czym w szkole mówi się jedynie pobieżnie. A szkoda! Czytaj dalej

„Mi” czy „mnie”?

13.Mi-czy-mnie_grafika-02

„Ciebie się to podoba?” – pytała koleżanka, ilekroć zaczęłam zdanie od dłuższej formy zaimka, czyli w tym wypadku „mnie”: „Mnie się to podoba”. Wtedy, gdy miałam 10 lat, pytanie koleżanki robiło na mnie wrażenie: „Skoro zwraca mi uwagę, to pewnie ma rację…” – myślałam sobie. I wiesz co? Zaczęłam się pilnować i rozpoczynać zdania od „mi” zamiast „mnie”. Gdybym tylko poradziła się wtedy kogoś mądrzejszego… Czytaj dalej

Odmiana skrótowca „PIT” i kilka słów o literowcach

12.Odmiana-PIT_thumbnail

Kwiecień – ostatni miesiąc rozliczania się z urzędem skarbowym, czyli wypełniania i dostarczania formularzy PIT-37. Jeśli masz już to za sobą, pewnie dawno o sprawie zapomniałeś. Jeśli jednak PIT jest jeszcze na twojej liście zadań, lepiej się nim zajmij. Po co ci kłopoty z urzędem skarbowym?

Eh, powiało grozą… Właściwie to chciałam tylko przedstawić poprawną odmianę skrótowca „PIT”. Czytaj dalej

Wielkanoc spędzę w Białymstoku lub Krasnymstawie

Flickr.com_Resurection of Christ_6874747504_720f6e4bb4_o

Są w języku polskim takie rzeczowniki, które kiedyś były dwoma oddzielnymi wyrazami, jednak z biegiem lat zatraciły swoją odrębność znaczeniową, więc zaczęto pisać je łącznie i zróżnicowała się ich odmiana. Zmieniło się nawet znaczenie niektórych słów składowych. Mowa o zrostach. Czytaj dalej