„Zresztą” czy „z resztą”? O przyimkach wprawiających w zakłopotanie – pisać razem czy osobno?

Zdarzyło ci się kiedyś zmienić treść pocztówki z wakacji tylko dlatego, że nie wiedziałeś, która pisownia jest poprawna: „znad” czy „z nad”? To pierwsze tak dziwnie wygląda, bo przecież „z” i „nad” to dwa oddzielne przyimki. Więc może ta druga wersja jest poprawna? Word nie podkreśli jednak żadnej z nich… Więc jak należy napisać?

 

„Znad” czy „z nad”?

To, że Word nie podkreśli żadnej wymienionej formy, to oczywiście za mało, aby którąś wybrać. Zawsze pomocą służy oczywiście słownik ortograficzny, tylko zwykle – gdy jest potrzebny – nie ma go pod ręką. Może więc – jak w szkole – sprawdzić raz i wykuć jak wyjątek? Można, chociaż na szczęście nie zawsze trzeba. Dlaczego? Prześledź poniższe przykłady.

„Znad” jako przyimek:

  • Przesyłam pozdrowienia znad Bałtyku.
  • Znad morza dolatywała nas przyjemna bryza.
  • Pochodzę znad Odry.
  • Zdejmij ten głośny zegar znad mojego łóżka.
  • Znad ogrodzenia obserwowało nas czworo ciekawskich oczu.
  • Podniosła głowę znad gazety i się zamyśliła.

17.Zreszta-czy-z-reszta_grafika-02_gazeta

Przypadkowe zestawienie „z” i „nad”:

  • Gdybym cię nie znała, pomyślałabym, że mam do czynienia z nad wyraz prymitywnym człowiekiem.
  • Opisy przyrody zNad Niemnem” Orzeszkowej słyną ze swej długości.

Jak widzisz, nie ma co się za długo zastanawiać nad pisownią „znad”. Trzeba się naprawdę postarać, aby znaleźć kontekst, w którym ten zbitek liter piszemy oddzielnie.

 

„Zresztą” czy „z resztą”?

Podobnie sprawa się ma z partykułą „zresztą”. „Zresztą” jako partykuła to jedno słowo, a jeśli oddzielimy „z” od „resztą”, zmienimy tym samym znaczenie. Oto przykłady:

Machamy ręką i mówimy:

  • Słyszysz, co do ciebie mówię? A zresztą nieważne…
  • Chciałbym powiedzieć, zresztą nie po raz pierwszy, że jutrzejsze spotkanie jest bardzo ważne.

A tu mówimy o jakiejś reszcie:

  • Nie zdawałem sobie sprawy, że z działań pod kreską najtrudniejsze będzie dzielenie z resztą.
  • Pilot wraz z resztą załogi udali się już do samolotu.
  • Ślubny diadem ukradziono mi wraz z resztą biżuterii.

17.Zreszta-czy-z-reszta_grafika-03_diadem

Jestem przekonana, że najczęściej używasz partykuły, czyli „zresztą” z pierwszej grupy przykładów. Co zaś do drugiej… Cóż, podejrzewam, że prędzej powiesz „razem z” niż „wraz z resztą czegoś”. Więc i tutaj nie ma się za bardzo nad czym zastanawiać. „Zresztą” piszemy łącznie.

 

Skąd? „Sprzed”, „spośród”, „spoza”, „spod”, „sponad”, „spomiędzy”, „stąd”, „stamtąd”

Problematyczna bywa również pisownia przyimków: „sprzed”, „spośród”, „spoza”, „spod”, „sponad”, „spomiędzy”, „stąd” i „stamtąd”. Na szczęście nie taki diabeł straszny, jak go malują. Po prostu pisze się je tak, jak się słyszy – jedno słowo i przez „s”.

Jedno słowo i przez „s”:

  • Wyszłam z domu wcześniej niż zwykle, a mimo to autobus uciekł mi sprzed nosa.
  • Zostałam wybrana spośród piętnastu kandydatów!
  • Na pogrzebie wujka nie było nikogo spoza naszej rodziny. Smutne, ale o czymś mówi…
  • Autokar wyrusza o ósmej spod szkoły. Proszę być co najmniej pół godziny wcześniej.
  • Słońce oświetlało dolinę sponad szczytów gór.
  • Jadę sobie spokojnie, a tu jakiś człowiek wychodzi mi przed maskę spomiędzy zaparkowanych samochodów.
  • Powtarzam ci, że stąd dotąd jest 10 metrów, a nie jak twierdzisz – 5.
  • Za zakrętem idź prosto, a stamtąd zobaczysz już teatr.

Rozdzielnie i przez „z”:

  • Z ponad dwustu książek, które przeczytałam, tę lubię najbardziej.

 

Do opisanych przyimków podobne jest „z powrotem” (wyrażenie przyimkowe). Tylko że… podobne w wymowie, bo na pewno nie w zapisie – szczegóły poniżej.

 

Trochę do zapamiętania: „po prostu”, „z powrotem”, „na razie”, „w ogóle”, „na pewno” i „naprawdę”

Wśród wyrażeń wymienionych w śródtytule trudno doszukać się jakiejś reguły. Dumanie nie doprowadza do żadnych wniosków: skoro „powrót” i „prawda” to samodzielne słowa, to dlaczego piszemy jedno wyrażenie razem, drugie zaś oddzielnie? Z poprawną pisownią łatwiej się będzie pogodzić, jeśli uświadomimy sobie zasadniczą prawdę: zasady ortografii są umowne, stworzone przez kodyfikatorów, czyli ludzi. A ludzie przecież popełniają błędy, zdarzy im się coś przeoczyć, a mimo to podejmują decyzje. I jak to bywa z decyzjami – niektóre mają uzasadnienie, niektóre zostały podjęte w pośpiechu, inne zaś są wynikiem pomyłki, a nawet błędu logicznego. A potem użytkownicy języka muszą się z tym borykać. Co poniektórzy próbują jakoś wytłumaczyć sobie, dlaczego jedne wyrażenia pisze się razem, a inne oddzielnie. Niestety, wtedy najczęściej popełniają błędy, bo tutaj najlepiej odłożyć logikę na bok. Przykro mi.

Jaki jest więc sposób? Oto, co mogę podpowiedzieć:

  • „Z powrotem” zapamiętałam na zasadzie wyjątku od przyimków odpowiadających na pytanie „skąd?”, np. „stąd”, „stamtąd”.
  • „Na pewno” i „naprawdę” niech będzie parą. Skoro „na pewno” – oddzielnie (końcowe „o” jak „oddzielnie”), to „naprawdę” – razem.
  • Niektórzy też mówią: „w ogóle i w szczególe”. Odpada wtedy problem z wersjami typu: „wogle” (wogle – gogle, hehe).

Jeśli masz jeszcze jakiś sposób na przyswojenie sobie pisowni tych lub innych wyrażeń, napisz w komentarzu. Jestem ciekawa, co tu jeszcze można wymyślić.

 

Mam nadzieję, że artykuł pomógł ci uporządkować sobie pisownię wymienionych przyimków i… teraz już będzie ci dużo łatwiej pisać nie tylko pozdrowienia znad morza!

 

 

Obrazki pobrałam z: http://www.photl.com

3 myśli nt. „„Zresztą” czy „z resztą”? O przyimkach wprawiających w zakłopotanie – pisać razem czy osobno?

  1. Oj to prawda, czasami człowiek się zapędzi i zgłupieje :) sama ostatnio tak miałam właśnie w kwestii słowa „zresztą” szukałam długo jak się pisze i bardzo pomógł mi wasz portal oraz to wytłumaczenie artykułu na E-korepetycje. Teraz jak mam jakiś problem – to staram się właśnie ogarnąć to na przykładzie konkretnego zdania :) Warto jeszcze dodać, że czasami słowo jest ortograficznie ok użyte natomiast sam kontekst jest błędny tj właśnie na przykładzie słów „z resztą” i „zresztą” o tym też trzeba pamiętać. Ja często po napisaniu tekstu daję go do oceny mężowi, bo druga osoba więcej wyłapie błędów niż autor :)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*